|
İlçede bulunan tarihi eserleri üç ana başlıkta ele alabiliriz.
1- Höyükler
2- Hanlar
3- YerleÅŸim izleri ve diÄŸer tarihi bulgular,
1- Höyükler:
Arguvan ilçe sınırları dahilinde Milattan 2000-3000 yıl öncesine ait olduğu sanılan altı höyük bulunmaktadır.
Bu höyükler:
Morhamam köyünde Uzunoğlan höyük,
Karahüyük köyünde Karahüyük,
Sülmenli köyünde Sülmenli Höyük ,
Tarlacık köyünün Horumhan mezrasında , Horumhan höyük, Yeniköy köyünde Yeniköy
İsa
köyünde İsaköy Höyük gibi tarihi bulgular bu yörenin yaklaşık beş
bin yıl öncesinde önemli bir yerleşim yeri olduğu izlenimini
vermektedir.
2- Hanlar:
Tarihte
ulaşımın sağlandığı ipek yolunun bir kolu Arguvan ilçesinden geçerek
Kara Deniz bölgesine gitmektedir. Bu yol üzerinde Horumhan, Karahan ve
Kızıl Han gibi hanlar bulunmaktadır. Bu hanlar yakın tarihlere kadar
ayakta durmasına rağmen bu gün köylüler tarafında çalılarla çevrilerek
kendi imkanları ile temel duvarlarının kayıp olmasını önlemeye
çalışmaktadır. Çavuş köyünün 2,5 Km. doğusunda Han mevkii olarak
bilinen bir yer bulunmaktadır. Ancak burada herhangi bir hanın izlerine
rastlanılamamaktadır.Bu hanlar güzergahının dışında kalan ilçenin
yamaç köyünün Akuşağı mezrasında 7 odalı bir han kalıntısı daha
bulunmaktadır.Bu hanlar yörenin ipek Yolu üzerinde olması dolayısı ile
bir hareketliliğin olduğunu belirtmektedir. Gümüşlü köyü yakınında han
yeri mevkii bulunmaktadır.
3-Yerleşim izleri ve diğer tarihi bulgular: İlçenin
köy ve mezralarının yakınında geçmişte kurulan yerleşim yeri izlerine
zaman zaman rastlanmaktadır. Sığırcıuşağı köyünün Camız Çayiri ve
Harabe mevkiinde, Kuyuncu Köyünün çekmi mevkiinde ve Çırakuşağı
Mezrasında, Yoncalı köyünün Kale mevkiinde, Güngören Köyünün Haraba
mevkiinde yaklaşık 200 dönümlük saha (Halk arasında Ceneviz şehri
olduğu söylenir), Çobandere Köyünün Eşkınlı yaylasında Harabe
mevkiinde, Yukarı Sülmenli Köyü merkezinde, Karababa Köyünün Karakaya
gölü altında kalan arazilerinde, Yazıbaşı Köyünün Kasım Harabası
mevkiinde (Buranın Tiflis isimli bir şeyhın yeri olduğu söylenir.)
Yürektaşı Köyünün Tiblis mezrasında çok sayıda kesme taşlarda yapılmış
ev temellerine rastlanmaktadır.Geçmişte buraların yerleşim yeri olduğu
izlenimini vermektedir. Ayrıca Sığırcıuşağı Köyünün Mağaralar mevkiinde
kayadan oyulmuş mağaralardan Ağmağaranın içine 600 koyun
sığabilmektedir.Yürektaşı köyünün Tiblis mezrasında Molla Yusuf Zindanı
olarak bilinen bir tarihi yapı bulunmaktadır.Zindan civarında zaman
zaman Bizans dönemine ait olduğu sanılan sikkelere rastlanılmaktadır.
Yoncalı köyünün Kale mevkiindeki Kalenin kalıntıları hala
durmaktadır.Yoncalı köyündeki kalenin kuzey yanında kayadan oyulmuş
merdivenle suya inilen bir kuyu bulunmaktadır. Ayrıca burada bir
insanın içine girebileceği küplere rastlanmıştır.Alhasuşağı Köyünün
Harabe mevkiinde sütun taşlarına ve Sadaka mevkiinde kayadan oyulmuş
merdivenlerle derine inilen su kuyusu bulunmaktaydı. Ancak son
yıllarda bu kuyu kapatıldı. Kömürlük köyünün 20. Km. doğusunda Hayreti
Taşı denilen kayanın üzerinde sürekli bir su göleti bulunmaktadır.Bu
kayanın kuzey bitişiğinde 30 merdivenle suya inilen bir su kuyusu
bulunmaktadır. Kayanın batı bitişiğinde kale kalıntısı bulunmaktadır.
Çobandere Köyünün Harabe mevkiinde kilise tepesi denilen yerde kiliseye
ait olduğu sanılan direk sütunları kalıntıları bulunmaktadır .
Karababa (Mamahar) Köyünün güneyindeki tepede kale görünümünde duvar
bulunmaktadır.Köylüler bu kaleye Battal Gazi Kalesi veya eski bir
kıralın bulundugu saray yeri olarak nitelemektedir. Ayrıca burada yere
sert tekme ile vurulduÄŸunda sanki altta bir boÅŸluÄŸun olduÄŸu izlenimi
verilmektedir. Karababa ören’ın Kalkolitik ÇaÄŸ’ dan Tunç çağına kadar
olan evreleri içermektedir. Gökağaç Köyünde 13-14 teneke buğdayi içine
alabilen küplere rastlanmıştır. Ayrıca Halk arasında Horhasan
Harcı olarak bilinen bir harçla su kanallarının yapıldığı zaman zaman
birçok yerde belirtilen ve tarihi yerlerde bu gün bulunmuş olan
buluntularda köylerde rastlanmaktadır.
Bilgi: Ali İhsan Öztürk / www.arguvan.info
Kaynak: Halil Yazgan
www.arguvan.info için hazırlanmış ve düzenlenmiştır...
 |